Łódzkie Warsztaty Filozoficzne to cykl konferencji naukowych organizowanych przez Koło Naukowe Filozofów i Okcydentalistów IDEA, działające przy Instytucie Filozofii Uniwersytetu Łódzkiego. Ich celem jest zarówno zgłębianie, jak i popularyzacja wybranych zagadnień z zakresu szeroko pojmowanej humanistyki. Dotychczas zorganizowane edycje dotyczyły między innymi problemów estetyki, rzeczywistości wirtualnej i zagadnień gender studies (V edycja), etyki praktycznej (VI edycja), problematyczności myślenia (VII edycja), pytania o istotę i korzenie filozofii (VIII edycja), czy problemów związanych z humanizmem i posthumanizmem (IX edycja). X edycja, która odbyła się w styczniu 2020 roku, dotyczyła problematyki sensu i bezsensu, XI nie-skończoności, XII edycja poświęcona została namysłowi nad racjonalnością, XII zaś dotyczyła szeroko rozumianych dyskusji nad filozofią, kulturą i nauką, a ostatnia, XIV edycja, dotyczyła po prostu zagadnienia miłości. Od samego początku przedsięwzięcia Warsztaty mają zapewniać pole do dialogu nie tylko filozofom, ale również przedstawicielom wszelkich innych nauk humanistycznych i społecznych, oraz artystom. Mamy nadzieję, że nadchodząca edycja zainteresuje ponadto przedstawicieli nauk ścisłych.

W ramach tegorocznych XV Łódzkich Warsztatów Filozoficznych pragniemy zachęcić do refleksji i dyskusji na temat granic nauki. To zagadnienie wydaje się być szczególnie interesujące we współczesnym świecie, w którym ludzkie możliwości są poszerzone znacznie szybciej, niż we wcześniejszych pokoleniach. 

Konferencja skierowana jest zarówno do osób zajmujących się filozofią, jak i do przedstawicieli innych dziedzin oraz wszystkich zainteresowanych pytaniami dotyczącymi relacji między nauką, metafizyką a epistemologią. Ważnym obszarem dyskusji stanie się zapewne pytanie o to, czy istnieją aspekty rzeczywistości, które z definicji pozostają niedostępne dla badań naukowych. Czy nauka, która jest rozumiana jako systematyczne, empiryczne badanie świata, może odpowiedzieć na wszystkie pytania, jakie stawia sobie człowiek? Jakie są granice jej metod i narzędzi? Czy istnieją pytania, które muszą pozostać w domenie filozofii, religii lub sztuki?

Inspiracją do rozważań mogą być klasyczne poglądy Karla Poppera, który wskazywał falsyfikowalność jako kryterium demarkacji nauki. Zasugerował w ten sposób, że pewne twierdzenia nie mogą być uznane za naukowe, nie odbierając im jednak sensowności ani wartości.

W pewnej opozycji do Poppera znajduje się Ludwig Wittgenstein, z którym Popper polemizował. W jego myśli, zawartej w Traktacie logiczno-filozoficznym, pojawia się stwierdzenie: „O czym nie można mówić, o tym trzeba milczeć”. To zdanie może stać się punktem wyjścia do pytania o to, czy nauka jest w stanie wyczerpująco mówić o takich zjawiskach jak świadomość, wolna wola czy wartości moralne.

Warto przyjrzeć się także współczesnemu dyskursowi, w którym silnie widoczne są zmiany związane z dynamicznym rozwojem technologii, szczególnie w kontekście sztucznej inteligencji, która coraz mocniej wpływa na sposób prowadzenia badań naukowych i redefiniuje granice poznania. Pojawiają się pytania, czy AI może rzeczywiście uczestniczyć w procesie odkrywania wiedzy, czy też jedynie wspomaga ludzki umysł w analizie danych. Ciekawe są również zagadnienia poruszane przez Nicka Bostroma, który bada potencjalne ryzyka związane z rozwojem tzw. superinteligencji. Czy ultrainteligentne maszyny mogą przekroczyć granice poznania, do których człowiek nigdy nie dotrze? Jak wówczas określić granice nauki, jako granice ludzkiego rozumu czy też wszelkich bytów poznających?

Chcemy, aby tegoroczne warsztaty były nie tylko konferencją, lecz również przestrzenią dialogu, w której spotkają się różne perspektywy – od racjonalizmu i empiryzmu po sceptycyzm i postmodernizm. Wszyscy jednak, niezależnie od poglądów, będziemy podejmować próbę odpowiedzi na pytanie, czy granice nauki są trwałe i nieprzekraczalne, czy też mogą zostać przesunięte dzięki rozwojowi wiedzy i zmieniającemu się rozumieniu świata.

Zapraszamy do rejestracji udziału czynnego oraz biernego: 

Formularz rejestracji dostępny pod linkiem: forms.cloud.microsoft/pages/responsepage.aspx

Zgłoszenia na konferencję przyjmujemy do 24 kwietnia 2026 r.